Bez zbędnej przesady można stwierdzić, że prawo konsumenta do odstąpienia od umowy jest rzeczą świętą.

Jednak Ustawa o prawach konsumenta (dalej: ustawa) daje pewną furtkę dla przedsiębiorcy.

Wśród 13 takich możliwości, art. 38 pkt 3  ustawy uznaje, że prawo  odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość nie przysługuje konsumentowi w odniesieniu do umów, w której przedmiotem świadczenia jest rzecz nieprefabrykowana, wyprodukowana według specyfikacji konsumenta lub służąca zaspokojeniu jego zindywidualizowanych potrzeb.

No i teraz zarówno przedsiębiorcy, jak i konsumenci mają zagwozdkę jak zdefiniować niefabrykowane, według specyfikacji konsumenta, czy zindywidualizowane potrzeby.

I właśnie te kwestie postaram się wytłumaczyć poniżej.

Rzecz nieprefabrykowana

Określenie użyte w art. 38 pkt 3 ustawy dotyczy rzeczy wyprodukowanych według specyfikacji konsumenta. Zatem nie jest to rzecz produkowana w formie standardowej w sposób masowy.

Przykładowo, firma, która produkuje grzejniki z uwagi na dużą rozpiętość możliwych do wyboru konfiguracji, nie prowadzi jego stanów magazynowych.

Co ważne, według części doktryny, dla uznania,  że rzecz jest niefabrykowana, nie jest konieczny aby miała charakter niepowtarzalny, unikalny

Wyprodukowana według specyfikacji

Próbując wyjaśnić, jaka to jest rzecz wyprodukowana według specyfikacji konsumenta należy odwołać się do Dyrektywy nr 2011/83/UE*, która uznaje, że są to towary nieprefabrykowane, które wykonano na podstawie indywidualnego wyboru lub decyzji konsumenta.

Ze specyfikacją mamy do czynienia wówczas, gdy konsument sam jakby projektuje dany produkt wskazując kolor, wymiary, czy materiał. Specyfikacja to podanie cech, którym będzie odpowiadał dany produkt.

Przykładem takich produktów jest garnitur szyty na miarę, czy biżuteria wykonana według projektu konsumenta, jak również meble kuchenne wykonane na podstawie specyfikacji dostarczonej przez konsumenta.

Mnogości wyboru powoduje, że wybrany towar ma postać mocno zindywidualizowaną i ściśle dostosowaną do preferencji klienta i w konsekwencji jest wyprodukowany według jego specyfikacji.

Rzecz zindywidualizowana służąca zaspokojeniu potrzeb

Z przypadkiem produktu, który dysponuje cechami zaspokajającymi potrzeby konkretnego konsumenta, mamy do czynienia wówczas gdy wykazuje właściwości spełniające potrzeby tej konkretnej osoby.

Chodzi o rzecz mającą właściwości spersonalizowane, tj. powiązane z określonym konsumentem. Taka rzecz może  zostać wyprodukowana zarówno według specyfikacji przedsiębiorcy, jak i konsumenta***.

Przykładem takiej zindywidualizowanej rzeczy mogą być buty uszyte na miarę, albo łóżko o niestandardowej długości dostosowanej do wzrostu danego klienta, ale również wizytówki z imieniem i nazwiskiem konsumenta.

Nawet jeśli konsument dokonuje wyboru ograniczonego do zamkniętej listy dostępnych kombinacji to jednak ma on istotny wpływ na postać zakupionego towaru i to w zakresie takich cech, jak wielkość, sposób podłączenia, kolor.

Z praktyki sądów

Dla zobrazowania jak w praktyce można interpretować art. 38 pkt 3 ustawy omówię sprawę , która była rozpatrywana przez Sąd Rejonowy w Łodzi**.

Przedmiotem umowy sprzedaży był grzejnik. Kupujący dokonał wyboru spośród 78 dostępnych rozmiarów, z których każdy miał możliwość 3 kombinacji połączeń oraz 37 wersji kolorystycznych.

Zaraz po odbiorze klient poinformował sprzedającą o odstąpieniu od umowy. Natomiast sprzedająca uznała, że w przypadku tego rodzaju produktu zastosowanie ma art. 38 pkt 3 ustawy. Sprawa znalazła swój finał w sądzie.

Jakie przesłanki zdecydowały, że sąd uznał, iż w tym konkretnym przypadku klient nie mógł odstąpić od umowy?

1.Klient zamawiając u pozwanej grzejnik dokonywał wyboru nie tylko określonego typu/marki grzejnika (grzejnik (…)), ale także jego wymiarów spośród 78 dostępnych, kombinacji podłączeń spośród 3 dostępnych, a także koloru spośród 37 wersji.

2.Wybrany przez klienta grzejnik nie miał zatem charakteru „powszechnego”, był bowiem jedną z (…) dostępnych kombinacji.

3.Wybrany przez klienta towar był po pierwsze nieprefabrykowany, po drugie został wyprodukowany według wybranej przez powoda specyfikacji

4.Nawet jeśli hipotetycznie możliwa jest sytuacja, że wyprodukowana w ramach umowy, a potem zwrócona, rzecz nadaje się do ponownej sprzedaży, to w świetle zasad doświadczenia życiowego należy ją uznać za mało realną.

5.Z samego opisu rzeczy [grzejnika] zamieszczonego na stronie wprost wynika bowiem, że jest to produkt personalizowany, zatem produkowany na indywidualne zamówienie klienta, według jego specyfikacji.

Praktyczna rada

Jeżeli sprzedajesz produkty zindywidualizowane może warto się zastanowić nad zamieszczeniem na stornie internetowej sklepu następujące zdania (oczywiście możesz je przeredagować stosownie do swojej specyfiki i branży):

→ Oferowane produkty dają możliwość elastycznego doboru koloru/wzoru/wymiarów.

→ Każdy klient może indywidualnie spersonalizować produkt poprzez zaprojektowanie wzoru na koszulce, jaki sobie wymarzy.

→ Produkt można dokładnie dopasować do wnętrza domu poprzez szeroką paletę kolorów/rozmiaru/doboru forntów, która dobierana jest indywidualnie przez klienta. Dzięki temu możesz być pewny, że produkt, który kupisz się nie powtórzy u sąsiada.

→ Wybrany produkt / typ jest produkowany na konkretne, indywidualne zamówienie klienta.

 


*Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów, zmieniająca dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywę 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 85/577/EWG i dyrektywę 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U.UE L z dnia 22 listopada 2011 r.)

** Wyrok z 16.03.2016r. Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzew w Łodzi , sygn. VIII C 3202/15

*** Komentarz do art.38 ustawy o prawach konsumenta, Czech Tomasz, publ. WKP, 2017

 

Jeśli spodobał ci się artykuł, koniecznie podziel się nim ze znajomymi: