Kiedy możemy mówić o cytacie w muzyce?

Wówczas, gdy kompozytor wykorzysta fragment innego utworu w sposób świadomy i z określonym zamiarem jego zastosowania.

Nie jest to przypadkowa czynność.

Jest to zamierzone zachowanie, z konkretnie określonym celem.

Nie jest to także inspiracja, która polega na stworzeniu utworu podobnego, zainspirowanego pierwotną kompozycją.

W sytuacji cytatu kompozytor stosuje cudzy fragment w swoim utworze.

 

Historia muzyki poważnej zna szereg takich zastosowań.

Chociażby zastosowanie fragmentu chorału Jana Sebastiana Bacha przez Albana Berga w finale Koncertu skrzypcowego.

Innym przykładem jest zastosowanie fragmentu Marsylianki w uwerturze Rok 1812 Piotra Czajkowskiego.

 

Autocytowanie

Może się zdarzyć, że kompozytor wykorzysta fragment utworu stworzonego przez siebie samego.

Jeżeli jest to znana fraza, czy przewodni motyw utworu może się zdarzyć, że będzie wykorzystywany w kolejnych tworzonych utworach.

Może się to wiązać z rozpoznawalnością artysty.

Powszechnie wiadome jest, że ludzie lubią słuchać utworów podobnych. Dlatego też piosenkarze tworzą zbliżone do siebie utwory, które zawierają charakterystyczny motyw, czy brzmienie.

Niekiedy przytoczenie fragmentu cudzego utworu ma funkcję symboliczną, coś ma opisać, nadać konkretnego charakteru.  A czasem cytat ma charakter prześmiewczy, parodyjny.

Ilu twórców, tyle celów wykorzystania cytatu.

 

Czytelność cytatu

Nie zawsze jest tak, ze kompozytor cytuje kropka w kropkę.

Dlatego znawcy odróżniają właściwy cytat od quasi-cytatu.

Jeżeli można wprost rozpoznać zapożyczenie to z dużym prawdopodobieństwem będziemy mieli do czynienia z cytatem. Mniej czytelny jest cytat z pewnymi modyfikacjami. A jeszcze inna sytuacja jest wówczas, gdy cytat jest tak silnie przetworzony, ze jest rozpoznawalny na podstawie pewnych cech, na przykład samej melodyki.

Jak widzisz  jednoznaczne stwierdzenie, że ktoś wykorzystał fragment cudzego utworu, czy rzucanie oskarżeń o kradzież, musi być dokładnie zbadane.

Cytat w muzyce, w przeciwieństwie do cytatu w literaturze, jest o wiele bardziej złożony, wielostopniowy, a granice mniej ostre.

 

Zdjęcie: Pexels.com

Jeśli spodobał ci się artykuł, koniecznie podziel się nim ze znajomymi: