Podstawa prawna

Podstawą dochodzenia owych 40 euro jest art. 10 ust. 1 ustawy  z dnia 8 marca 2013 roku o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (dalej: u.t.z.), który brzmi:

wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, równowartość kwoty 40 euro przeliczonej na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne, stanowiącej rekompensatę za koszty odzyskiwania należności.

Ryczałt

Kwota 40 euro nie stanowi rzeczywistych kosztów dochodzenia należności, które w realiach danej sprawy mogą być zarówno wyższe bądź niższe od 40 euro. Kwota ta stanowi ryczałt.

Jednak, jeśli poniosłeś wyższe koszty od ryczałtu, jako wierzyciel możesz domagać się ich zasądzenia ponad kwotę ryczałtu. Niemniej wierzyciel nabywa prawo do 40 euro w chwili opóźnienia w płatności przez dłużnika.

Zdaniem Sądu Najwyższego

kwota stanowi rekompensatę, stąd przysługuje wierzycielowi bez konieczności udowodnienia iż poniósł jakiekolwiek koszty dochodzenia należności. Kwota 40 € stanowi ryczałt, co oznacza, że jest ona niezależna od faktycznie poniesionych kosztów a także od wartości samej zaległości.

Dla zobrazowania, można sobie wyobrazić, że Spółka „Super Herbata” sp.c. sprzedała Janowi Kowalskiemu będącemu przedsiębiorcą 20 opakować herbaty za łączną kwotę 450 zł. Jan Kowalski kupił towar w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą. Termin płatności, zgodnie z fakturą, wynosił 7 dni. Jan Kowalski zapłacił kwotę 450 zł z dziesięciodniowym opóźnieniem.

W takiej sytuacji, co do zasady, Spółce „Super Herbata” sp.c., będzie przysługiwało prawo dochodzenie rekompensaty w wysokości 40 euro bez wezwania.

Spełnienie świadczenie

Przepisy uzależniają uprawnienia wierzyciela do dochodzenia zryczałtowanych kosztów od spełnienia swojego świadczenia, czyli przykładowo od wydania towaru (20 opakowań herbaty) klientowi (Jan Kowalski).

Umowne ustalenia stron

Co ważne, strony nie mogą wyłączyć  ani ograniczyć, w umowie uprawnień wierzyciela do dochodzenia 40 euro. Jest to uprawnienie, zatem wierzyciel może  z niego skorzystać, ale nie musi.

Jeśli świadczenie ma być spełniane częściami bądź cyklicznie, uprawnienie do rekompensaty przysługiwać będzie od każdej niezapłaconej kwoty (np. co do niezapłaconej części).

Pamiętaj, że wysokość rekompensaty nie powinna być doliczana do wartości przedmiotu sporu.

Uwagi praktyczne

  1. wierzyciel nie musisz wykazywać kosztów dochodzenia zapłaty należności
  2. świadczenie wierzyciela (np. wydanie towaru) musi być spełnione
  3. dochodzenie zapłaty 40 euro jest uprawnieniem wierzyciela
  4. dłużnik musi się spóźniać z zapłatą
  5. wierzyciel nabywa prawo w chwili opóźnienia w płatności przez dłużnika
  6. wartość 40 euro należy przeliczyć według kursu euro ogłoszonego przez NBP ostatniego dnia roboczego poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne
  7. wartość rekompensaty nie należy doliczać do wartości przedmiotu sporu
  8. jeżeli wierzyciel poniesie koszty wyższe niż 40 euro, to przysługuje mu zwrot tej nadwyżki
  9. do sądu orzekającego w sprawach o przyznanie równowartości 40 euro, należy zbadanie, czy w okolicznościach konkretnej sprawy wierzyciel nie nadużył przyznanego mu prawa, biorąc pod uwagę art. 5 kodeksu cywilnego.

 

Zachęcam do zapoznania się z uzasadnieniem Sądu Najwyższego – wyrok z 11.12.2015, III CZP 94/15.